قلب و عروق

قلب و عروق انسان چگونه کار می کنند؟

جالب است بدانید قلب انسان چهار هفته پس از لقاح شروع به تپیدن می کند و تا پایان عمر هیچ وقت استراحت نمی کند. این عضو به اندازه ی مشت گره شده است، در سمت چپ قفسه سینه قرار دارد و وظیفه آن پمپاژ خون به داخل رگ ها است. قلب و عروق انسان وظیفه ی به گردش درآوردن خون را دارند تا مواد موردنیاز بدن و مخصوصا اکسیژن به سر تا سر بدن برسد. همچنین خود قلب از شریان های کرونری که بیرون آن پخش شده اند تغذیه می کند و شامل دهلیز و بطن راست و دهلیز و بطن چپ می شود. در ادامه با دکتر مایکو همراه باشید تا با نحوه ی عملکرد، اجزا و انواع عارضه های مربوط به این عضو حیاتی آشنا شویم.

درد قلبی

نحوه ی عملکرد این چهار قسمت از قلب انسان به طوری است که خون بدون اکسیژن از سمت دهلیز راست به سمت بطن راست هدایت شده و سپس برای جذب اکسیژن به ریه می رود. در مرحله ی بعد از مملو شدن از اکسیژن وارد سمت چپ قلب شده و خون دارای اکسیژن به لطف تپیدن قلب و وجود عروق به تمام نقاط بدن فرستاده شده و دوباره همین قصه تکرار می شود. ورود و خروج خون توسط دریچه هایی به نام دریچه ی آئورت، بولمونری یا ریوی، سه لتی، میترال انجام می شود. این دریچه ها به صورت غیر ارادی باز و بسته می شوند تا ورود و خروج خون را کنترل کنند.

وظیفه ی دریچه سه لتی دهلیز راست را از بطن جدا می کند.
وظیفه ی دریچه میترال دهلیز چپ را از بطن جدا می کند.
وظیفه ی دریچه ریوی بین بطن راست و شریان ریوی است که خون را به ریه ها می رساند.
وظیفه ی دریچه آئورت بین بطن چپ و سرخ رگ اصلی است که خون را به بدن می رساند.

قلب و عروق انسان

به صورت کلی سه نوع رگ اصلی خونی وجود دارد: شریان ها، مویرگ ها و رگ ها که در سرتاسر بدن پخش شده اند. اگر همه ی این رگ ها را در یک خط صاف قرار دهید، طولی معادل ۹۶.۵۶۰ کیلومتر خواهند داشت! مسافتی که می توان با طی کردن آن دو دور دنیا بگردید! کل رگ هایی که در بدن وجود دارد تشکیل دهنده ی سیستم عروقی هستند که دائما خون در آن ها جریان دارد. رگ های اصلی متصل به قلب انسان عبارتند از بزرگ سرخ رگ یا آئورت، شریان های ریوی، بزرگ سیاه رگ فوقانی و تحتانی که نوع دوم بزرگ ترین سیاه رگ در بدن انسان است.

آیا می دانید تنها قسمت بدن که خون در آن وجود ندارد قرنیه ی چشم است؟

از ضربان قلب چه می دانید؟

همه ی ما از کودکی با گذاشتن دست روی قفسه ی سینه صدای آن را شنیده ایم که با صدای تاپ تاپ یا تیک تاک از آن یاد می کنیم. از نظر علم پزشکی به تعداد دفعاتی که قلب انسان در دقیقه می تپد، ضربان قلب گفته می شود که نسبت به فعالیت بدنی و شرایط روحی و موارد دیگر متغیر است تا بتواند اکسیژن مورد نیاز بدن را تامین کند. در حالت عادی ضربان قلب انسان باید بین شصت تا صد باشد و به صورت کلی در حالت نرمال قلب هفتاد بار در دقیقه می تپد. به کمتر بودن ضربان قلب از حد مجاز برادی کاردی و به بیشتر بودن آن تاکی کاردی گفته می شود.

ضربان قلب را چطور اندازه بگیریم؟

چطور ضربان قلبم را اندازه بگیرم؟

در زمان استراحت با گذاشتن دست خود روی نبض گردن یا دست به مدت ۱۵ ثانیه و شمردن تعداد تپش و ضرب عدد به دست آمده در چهار می توانید تعداد ضربان قلب خود را به دست آورید. هرچه مقدار به دست آمده به عدد شصت نزدیک تر باشد نشان دهنده ی این است که قلب و عروق سالم تری دارید چراکه وقتی تعداد تپش پایین باشد به معنای عملکرد بهتر قلب است. ورزشکاران حرفه ای ضربان قلب پایین تری نسبت به دیگران دارند چون قلب آن ها بخاطر ورزش تقویت شده و عملکرد بهتری را در پمپاژ خون از خود نشان می دهد. اگر ضربانتان خیلی بیشتر از حد بود بهتر است حتما به پزشک متخصص قلب و عروق مراجعه کنید تا خیالتان راحت شود. ناگفته نماند که علاوه بر ضربان، ریتم قلب نیز بسیار مهم است.

قلب قناری ها در هر دقیقه ۱۰۰۰ بار می تپد،

درعوض قلب فیل ۲۵ بار در هر دقیقه!

عارضه های قلب و عروق انسان

بسیاری از انسان ها از عارضه های قلبی و عروقی رنج می برند. عارضه هایی که می توان با داشتن شیوه ی زندگی سالم از به وجود آمدن آن ها در اکثر مواقع جلوگیری کرد. مراقبت از قلب ضروری است چراکه این عضو، بر خلاف دیگر عضو ها، نمی تواند خود را درمان کند و توجه بیشتری نیاز دارد. در ادامه با ذکر چند نمونه از بیماری های قلب انسان در بالا بردن دانش و آگاهی شما می خواهیم نقشی کوچک داشته باشیم.

سالانه یک میلیون نفر در جهان دچار حمله قلبی می شوند!

درد قلب و قفسه ی سینه

تپش قلب

تا به حال شده که حس کنید برای مدتی یا حتی لحظاتی کوتاه قلب شما سریع تر از حالت عادی می تپد؟ همه ی ما در طول زندگی خود تا به حال این موضوع را تجربه کرده ایم. این حالت بیشتر زمانی که استرس و اضطراب داشته باشیم رخ می دهد اما می تواند دلایل دیگری نیز مثل ورزش، کم آبی، کم خوابی و همینطور مصرف دارویی خاص داشته باشد. اگر تپش قلب شما دائمی نباشد نیازی به نگرانی نیست چون امری طبیعی است که واکنش قلب انسان نسبت به موارد ذکر شده است. اما چه زمانی باید نگران تپش قلب باشیم؟

  • زمانی که درد یا فشار قفسه سینه را هنگام تپش و بعد از آن احساس کنید.
  • در تنفس کردن دچار مشکل شوید.
  • احساس سرگیجه یا سبکی سر داشته باشید.
  • عرق کردن غیر معقول

بهتر است برای پیشگیری از این عارضه قلبی چند نکته را رعایت کنید: داشتن تغذیه و خواب مناسب، محدود کردن مصرف کافئین، حفظ وزن نرمال، مدیریت و کاهش استرس با تکنیک های روانشناسی یا یوگا که در کنار هم می توانند از به وجود آمدن عارضه های قلب و عروق جلوگیری نمایند. هم چنین می توانید به جای چای سیاه یا قهوه در طول روزهایی که اضطراب بیشتری دارید از نوشیدنی های گیاهی مثل بادرنجبویه یا اسطوخودوس بنوشید.

هر ساله فقط در ایران، ۶۰.۰۰۰ جراحی قلب انجام می شود!

تپش قلب

سکته قلبی

حمله یا سکته قلبی یا انفارکتوس میوکارد بر اثر دریافت نکردن خون در قسمتی از قلب انسان رخ می دهد که نیاز به اورژانس و درمان سریع دارد. هر چه مدت بیشتری از حمله ی قلبی بگذرد و درمان دیرتر صورت گیرد آسیب بیشتری به این عضله ی ارزشمند وارد می شود. البته به لطف علم پزشکی افراد بسیاری با درمان به موقع از این حمله جان سالم به در می برند. سه عامل اصلی سکته قلبی و مشکلات قلبی و عروقی که بین تمام کسانی که سکته را پشت سر می گذارند مشترک است کلسترول بالا، فشار خون بالا و همینطور مصرف سیگار است. عوامل اجتناب ناپذیر دیگری نیز در این موضوع دخیل هستند مانند افزایش سن و سابقه خانوادگی که نمی توان از آن ها پیشگیری کرد اما می توان با داشتن سبک زندگی سالم از خطر سکته قلبی کاست.

میوه، غلات و ماهی به شدت در جلوگیری از سکته قلبی موثر هستند.

التهاب عضله قلب (میوکاردیت)

بهتر است ابتدا با التهاب آشنا شویم. به طور مثال زمانی که بدن شما دچار عفونت یا زخم شده باشد، سلول های سیستم ایمنی بدن به آن نقطه هجوم آورده تا در برابر آن مقاومت کنند و زخم را ترمیم کنند. در رابطه با زخم معمولا اطراف زخم قرمز شده که نشان از جنگ بین سلول ها و عفونت وارد شده به بدن دارد. این پاسخ بدن به عفونت را التهاب می گویند. زمانی که عفونت وارد بدن و سپس قلب شود منجر به التهاب شده و این موضوع می تواند برای قلب انسان خطرناک باشد. سه نوع التهاب مرتبط با قلب و عروق وجود دارد که میوکاردیت یکی از آن ها است.

  • میوکاردیت: التهاب قسمت کوچک یا بزرگی از عضله قلب
  • پریکاردیت: ملتهب شدن کیسه ی اطراف قلب که وظیفه آن نگهداری قلب سر جای خود و جلوگیری از ورود عفونت است.
  • اندوکاردیت: پوشش داخلی حفره و دریچه های قلب، اندوکارد است که در مواردی نادر توده هایی از باکتری و ویروس روی آن جمع می شوند.

فالوت (تترا لوژی فالوت)

تترا لوژی فالوت یک نقص مادرزادی است و زمانی رخ می دهد که در دوران بارداری قلب نوزاد به درستی شکل نگرفته باشد. پوست این گونه نوزادان در هنگام گریه یا شیرخوردن متمایل به آبی است که آن را سیانوز می گویند. هنوز هیچ درمانی به جز جراحی برای نوزاد دارای فالوت وجود ندارد. شانس زنده ماندن بدون عمل جراحی ۴۹ تا ۶۶ درصد برای نوزادان تا دو سال و بین ۱۰ تا ۱۵ درصد برای افراد بالای بیست سال است. بهترین زمان عمل جراحی برای نوزادان، بین ۳ تا ۱۱ ماهگی است که یک جراحی حیاتی به شما می رود.

فالوت در نوزادان

برخی از آزمایشات قلب و عروق

نوار قلب، از اولین آزمایش هایی است که پس مراجعه به پزشک متخصص قلب و عروق باید انجام شود. زمانی که شما این آزمایش را انجام دهید، پزشک معالج قلب و عروق بسیار بهتر می تواند تشحیص و تجویز بعدی را انجام دهد و به نظم ضربان قلب شما پی برد. اگر مشکلی وجود داشت آنژیوگرافی باید انجام دهید تا مشخص شود در کدام یک از رگ ها مسدودیت وجود دارد و یا کدام رگ ها تغییر حالت داده اند. البته انژیوگرافی برای قسمت های دیگر از بدن مثل سر و پا هم استفاده می شود و فقط مختص قلب و عروق نیست. در ادامه بیشتر با نوار قلب و آنژیو آشنا می شویم.

نوار قلب (الکترو کارد یوم گرام)

بیشترین آزمایش مورد استفاده برای چک کردن قلب انسان، نوار قلب است که در آن الکترود ها یا همان دایره های پلاستیکی یا استوانه های آهنی که از طریق مکش هوا روی پوست می مانند، روی نقطه های خاصی از قفسه سینه، بازو و پاها قرار می گیرند. این قسمت ها با سیم هایی از جنس سرب به دستگاه وصل هستند و از طریق جریان الکتریکی که در قلب انسان وجود دارد می توانند فعالیت قلب و عروق را بسنجند. این آزمایش اصلا درد ندارد و حداقل زمانی که صرف انجام آن می شود بین ۱۰ تا ۱۵ دقیقه است. با تفسیر جواب این آزمایش پزشک می تواند متوجه ریتم ضربان و ثابت بودن یا بی نظمی قلب شود.

آنژیو گرافی

در این نوع آزمایش ابتدا پزشک متخصص پس از بی حس کردن قسمت مورد نظر که می تواند نزدیک کشاله ران یا مچ دست باشد (بسته به تشخیص پزشک) برشی ایجاد می کند. سپس به داخل شریان اصلی لوله ای (کاتتر) وارد کرده و آن را به قسمت موردنظر هدایت می کند. بعد از آن یک رنگ مخصوص (مایع کنتراست) را به داخل لوله ای که درون رگ ها است تزریق می کنند، سپس این رنگ پخش شده و همراه جریان خون به تمام نقاط می رود. درنهایت، رنگ تزریق شده با تابش اشعه ایکس همراه شده و در دستگاه روبروی پزشک تصویری از قلب و عروق قابل مشاهده است که به آن انژیو گفته می شود.

آنژیوگرافی

جمع بندی

حال که به اهمیت قلب و عروق پی بردیم بهتر است ورزش کنیم، تغزیه سالم داشته باشیم و از دخانیات دوری کنیم. قلب یک عضله است که با ورزش های مخصوص می تواند قوی تر شود و در نتیجه پمپاژ و اکسیژن رسانی بهتری انجام دهد. به احتمال زیاد همه ی شما عزیزان کسانی را در زندگی داشته اید که فدای بیماری های قلبی شده اند و دلتنگ آن ها هستید. خواهش ما از شما در انتهای این مقاله این است که اقدامات لازم برای بهتر شدن وضعیت قلبتان را جدی بگیرید تا حتی اگر مشکلی وجود داشت راحت و سریع رفع شود. سپاس بی کران از مطالعه و همراهی شما.